ابو القاسم گرجى

83

ادوار اصول فقه

« الشافى فى الامامة » خود حوالت داده است . « 1 » 14 - « المسائل الطرابلسية الثالثة » : رساله‌يى است خطى « 2 » مشتمل بر 23 مسئله كه سيّد در جواب پرسش‌هايى كه از شيخ « ابو الفضل ، ابراهيم بن الحسن الابانى » در سال 427 دريافت داشته « 3 » تأليف كرده است . از روح پرسش‌ها پيدا است كه پرسش‌كننده امامى بوده و دوست مىداشته كه مشكلات كلامى مربوط به مذهب از قبيل معنى علم خداوند به اشياء و نزول قرآن جملة واحدة و زندگى شهيدان پس از مرگ و خبرهاى كاهنان و حدود صحّت آنها براى او روشن شود . « 4 » سيّد در اين رساله مسائلى را به كتاب « الملخص » « 5 » و « الذخيرة » و « تنزيه الانبياء » « 6 » حوالت داده و چون به خبر واحد عمل نمىكرده تصريح به وجوب حذر از قبول احاديث كتاب « الكافى » كلينى كرده است . « 7 » 15 - « المسائل الرسية الاولى » : رساله‌يى است خطى مشتمل بر 28 مسئله در 24 صفحه ، هر صفحه 21 سطر كه سيّد در جواب مطالبى كه « ابو الحسين ، المحسن بن محمد بن الناصر الحسينى الرسى » ، از او سؤال كرده نوشته است . سائل - چنان‌كه « ابن ادريس » او را وصف كرده « 8 » و سؤالاتش بدان گواه است - دانشمندى بوده مدقّق و فقيهى حاذق ، الزام‌كنندهء خصم ، احتجاج‌كننده‌اى كه جز مثل سيّد از عهدهء جواب احتجاجات او برنمىآمده . سيّد مرتضى خود نيز از او تقدير كرده و بر او ثنا گفته است . اين رساله بر مسائل فقهى و كلامى مشتمل است و سيّد در اين رساله مسائلى را به كتاب خود « مسائل فى اصول الفقه » و « المسائل المطلبيات » حوالت داده است . سيّد اين رساله را در سال 428 تأليف كرده و از اين جهت كه بر آخرين فتواهاى فقهى و نظرهاى كلامى او مشتمل است حايز بسى اهميت است . صاحب « ادب المرتضى » گويد :

--> ( 1 ) - مجموعهء مذكور ص 157 . ( 2 ) - مجموعه گذشته ص 174 ( ادب المرتضى ص 144 ) . ( 3 ) - مقدّمهء مجموعه گذشته . ( 4 ) - مسئله پنجم و ششم و هفتم ملاحظه شود . ( 5 ) - مسئله اوّل و دوم و دوازدهم و هفدهم ملاحظه شود ( ادب المرتضى ص 145 ) . ( 6 ) - مسألهء چهاردهم ملاحظه شود . ( 7 ) - ادب المرتضى ص 145 . ( 8 ) - به مقدّمهء رساله و نوشته « آقا شيخ آقا بزرگ » بر غلاف رساله مراجعه شود .